άρθρο που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 4/5/2026
https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/511018_mepc-84-meta-tin-epiteyxi-tis-anabolis-ti
Η ολοκλήρωση της MEPC 84 στον Διεθνή Ναυτιλιακό
Οργανισμό (ΙΜΟ), αφήνει πίσω της ένα αποτέλεσμα που παρουσιάζεται ως πρόοδος,
αλλά δύσκολα μπορεί να κρύψει την πραγματικότητα: το Net-Zero Framework
διατηρήθηκε, όμως η ουσιαστική του εφαρμογή μετατέθηκε. Το κρίσιμο ζήτημα της
τιμολόγησης άνθρακα –το μόνο εργαλείο που μπορεί να δώσει πραγματικό σήμα
μετάβασης– παραπέμφθηκε εκ νέου στο μέλλον.
Αυτό που επετεύχθη δεν είναι λύση. Είναι μια ακόμη
αναβολή.
Και αυτή δεν προέκυψε τυχαία. Ήταν αποτέλεσμα
συντονισμένων πιέσεων από ένα μπλοκ χωρών –με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες
και τη στήριξη πετρελαιοπαραγωγών και κάποιων εκ των ναυτιλιακών κρατών– που
αντιτίθενται σε κάθε μορφή ουσιαστικής ρύθμισης.
Διεθνείς αναλύσεις μιλούν ήδη για «ανώφελη καθυστέρηση»:
το πλαίσιο δεν κατέρρευσε, αλλά κερδήθηκε χρόνος εις βάρος της εφαρμογής του.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ευρωπαϊκή πρόταση –με όλες τις
τεχνικές της αδυναμίες– παραμένει η μόνη συνεκτική και υπαρκτή βάση
αντιμετώπισης του προβλήματος. Είναι η μόνη που επιχειρεί να συνδυάσει
στόχους, μηχανισμούς και οικονομικά κίνητρα. Όλες οι εναλλακτικές που
προβάλλονται στο όνομα του «ρεαλισμού» οδηγούν σε ένα και μόνο αποτέλεσμα: μη
λήψη απόφασης, μέσω διολίσθησης σε ατέρμονες συζητήσεις. Με άλλα λόγια, πετούν
τη μπάλα στην εξέδρα.
Σε αυτή την αντιπαράθεση, η Ελλάδα έχει ήδη πάρει θέση.
Η αποχή της το 2025 από την κρίσιμη απόφαση αναβολής
έθεσε υπό αμφισβήτηση τη συνοχή της ευρωπαϊκής γραμμής. Το MEPC 84 επιβεβαιώνει
ότι αυτή δεν ήταν μια συγκυριακή τακτική, αλλά η αρχή μιας πορείας. Η ελληνική
στάση συνεχίζει να κινείται, με πρόσχημα τον «ρεαλισμό», σε
τροχιά αποστασιοποίησης από τις ευρωπαϊκές επιλογές: επιφυλάξεις απέναντι στα
οικονομικά εργαλεία, αμφισβήτηση της εφαρμοσιμότητας, έμφαση στις τεχνικές
δυσκολίες.
Ας το πούμε καθαρά: ο «ρεαλισμός» αυτός δεν αποτελεί
εναλλακτική πολιτική. Είναι άρνηση ανάληψης πολιτικής ευθύνης για την
προστασία του περιβάλλοντος.
Διότι ενώ η ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα και οι
κυβερνητικοί εκπρόσωποι δηλώνουν ότι στηρίζουν μια παγκόσμια λύση, αντιτίθενται
στο μόνο εργαλείο που μπορεί να την καταστήσει λειτουργική. Ενώ
καταγγέλλουν τον κατακερματισμό των ρυθμίσεων, υπονομεύουν το μοναδικό
πλαίσιο που θα μπορούσε να τον αποτρέψει. Ενώ ζητούν επενδυτική
ασφάλεια, απορρίπτουν τον μηχανισμό που δημιουργεί προβλέψιμο οικονομικό
περιβάλλον.
Άλλα διακηρύσσονται – και αλλού οδηγούν.
Ακόμη πιο προβληματική είναι η πολιτική τοποθέτηση που
προκύπτει στην πράξη. Στο κρίσιμο ζήτημα της τιμολόγησης άνθρακα, η ελληνική
στάση οδηγεί σε λειτουργική σύγκλιση με το μπλοκ των χωρών που επιδιώκουν την
καθυστέρηση. Δεν πρόκειται για ρητή ταύτιση, αλλά για το αναπόφευκτο αποτέλεσμα
συγκεκριμένων επιλογών.
Και αυτό έχει συνέπειες: για τη θέση της χώρας
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για την αξιοπιστία της ελληνικής ναυτιλίας και για την
ίδια τη μετάβαση.
Η καθυστέρηση δεν είναι ουδέτερη επιλογή. Ενισχύει την
αβεβαιότητα και επιταχύνει την προσφυγή σε περιφερειακές λύσεις, τις οποίες η
ελληνική πλευρά δηλώνει ότι θέλει να αποφύγει.
Το ερώτημα, λοιπόν, τίθεται αμείλικτα: μετά την
επίτευξη της αναβολής, τι;
Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να κρύβεται πίσω από
διαδικαστικές τακτικές. Δεν μπορεί να επενδύει διαρκώς στην καθυστέρηση,
ελπίζοντας ότι το πρόβλημα θα λυθεί αλλού ή αργότερα. Και δεν μπορεί να
«ποντάρει» σε γεωπολιτικές συγκυρίες –όπως η σημερινή αμερικανική στάση– που
φαίνεται ότι η ισχύς της θα μεταβληθεί, ιδίως ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών
στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ναυτιλία είναι, και πρέπει να παραμείνει, μια
παγκόσμια θετική δραστηριότητα. Ακριβώς γι’ αυτό, δεν μπορεί να εγκλωβίζεται σε
μια λογική κοντόφθαλμου ωφελιμισμού ιδιότυπων ιδιωτικών συμφερόντων.
Η επιλογή είναι πλέον σαφής: συμβολή σε μια δύσκολη αλλά
αναγκαία λύση – ή διαρκής αναβολή μέχρι η λύση να επιβληθεί από άλλους.
Και τότε, δεν θα πρόκειται για ρεαλισμό. Θα πρόκειται
για απώλεια ελέγχου.
Τα lobbies
δομημένων συμφερόντων ξέρουν να κάνουν τη δουλειά τους. Η οργανωμένη κοινωνία
και η εκπροσώπηση της κοινωνίας των Πολιτών, μπορεί να δημιουργήσει αντίσταση
στην βουλιμία τους.
Το Φθινόπωρο είναι κοντά. Οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις της χώρας, της Ευρώπης αλλά και παγκοσμίως δεν μπορούν να σιωπήσουν άλλο πλέον, ως έχουσες/ντες άγνοια επί του θέματος
